Aşağıdaki gelişim basamakları genel bilgilendirme amaçlıdır. Her çocuk bireysel olarak farklı hızda gelişebilir. Ancak iletişim becerilerinin belirli dönemlerde ortaya çıkması beklenir.
0–3 Ay
Beklenen İletişim Becerileri
- Ağlayarak ihtiyaçlarını belirtme
- Seslere irkilme
- Anne babanın sesine sakinleşerek tepki verme
- Göz teması kurmaya başlama
- Sosyal gülümseme
Jest ve Mimikler
- Yüze bakma
- Gülümseme
- Rahatladığında mimik değişiklikleri
4–6 Ay
Beklenen İletişim Becerileri
- Agulama sesleri çıkarma
- Seslere dönme
- İsmi söylendiğinde tepki göstermeye başlama
- Kahkaha atma
- Seslerle oyun oynama
Jest ve Mimikler
- Heyecanlandığında kollarını hareket ettirme
- Yüz ifadelerini taklit etmeye başlama
- Tanıdığı kişilere farklı tepki verme
7–9 Ay
Beklenen İletişim Becerileri
- “Ba-ba”, “da-da” gibi hece tekrarları
- Ortak dikkat becerilerinin başlaması
- Basit yönergeleri anlamaya başlama
- Seslenildiğinde daha tutarlı tepki verme
Jest ve Mimikler
- İşaret etmeye hazırlık
- Kucağa gelmek için uzanma
- El sallama gibi sosyal jestlerin başlangıcı
- Duygularını mimikle göstermeye başlama
10–12 Ay
Beklenen İletişim Becerileri
- İlk anlamlı kelimeler
- Basit komutları anlama
- Nesneleri göstermeye başlama
- İletişim kurmak için ses kullanma
Jest ve Mimikler
- Parmağıyla gösterme
- “Bay bay” yapma
- Baş sallama
- İstediği şeyi işaret ederek anlatma
Not: 12 ay civarında işaret etme davranışının hiç başlamamış olması dikkatle değerlendirilmelidir.
12–18 Ay
Beklenen İletişim Becerileri
- Yaklaşık 10–50 kelime arası ifade kullanımı
- Basit yönergeleri anlama
- Tanıdık nesneleri isimlendirme
- Ses taklitleri yapma
Jest ve Mimikler
- İsteklerini jestlerle destekleme
- Oyunda taklit davranışları
- Duygularını daha belirgin göstermeye başlama
18–24 Ay
Beklenen İletişim Becerileri
- Kelime dağarcığında hızlı artış
- İki kelimeli ifadeler
- Basit soruları anlama
- Günlük rutin kelimelerini kullanma
Jest ve Mimikler
- Jest kullanımının konuşmayla birlikte artması
- Rol yapma oyunlarının başlaması
- Şaşırma, kızma, mutlu olma gibi duyguları mimikle ifade etme
Not: 24 ay civarında hâlâ iki kelimeli ifadelerin başlamamış olması değerlendirme gerektirebilir.
2–3 Yaş
Beklenen İletişim Becerileri
- Kısa cümleler kurma
- Basit sorular sorma
- İsteklerini sözel olarak ifade etme
- Tanımadığı kişiler tarafından kısmen anlaşılabilme
Jest ve Mimikler
- Hikâye anlatırken mimik kullanma
- Oyun içinde jestleri aktif kullanma
- Duygusal ifadelerin çeşitlenmesi
Ne Zaman Destek Almak Gerekir?
- İsme tepki vermiyorsa,
- Göz teması sınırlıysa,
- İşaret etme başlamadıysa,
- Jest ve mimikleri çok az kullanıyorsa,
- 18 ay civarında anlamlı kelimeler çok sınırlıysa,
- 2 yaş civarında iki kelimeli ifadeler başlamadıysa,
- İletişim kurmakta zorlanıyorsa.
Erken değerlendirme, çocuğun ihtiyaçlarını anlamak ve uygun desteği planlamak açısından oldukça önemlidir.
Yazan:
Dil ve Konuşma Terapisti Seray ÇELİK